جريانها:

1-جبهه امريكا و غرب: اين جبهه شايد بي ريشه ترين بازيگر در منطقه باشد. ولي در هر كشوري از خاورميانه عليرغم تنفر عمومي مردم منطقه از اين جبهه، جريانهاي حزبي نيز هستند كه نوكران  بي جيره یا باجیره مواجب غرب ميباشند. هدف اصلي غرب حفظ بازار مصرف اين منطقه،دستيابي به منابع غني زيرزميني و حتي نيروي انساني خاورميانه است و البته گسترش سيطره جهاني تمدن غرب.

2-جبهه ايران: اين جريان برخلاف غرب با كمترين هزينه هاي نظامي و تبليغاتي تلاش در جهت بيداري اسلامي در بين توده مردم مسلمان منطقه دارد. حفظ وحدت شيعه و سني و اعتماد به يكديگر به جاي ورود بيگانگان به منطقه مهمترين شعار سياسي فعلي ايران و همپيمانانش در منطقه است. ايران سوريه و عراق در بين دولتها و نهضتهاي آزادي بخش در كشورهاي اسلامي و مهمتر از اينها توده مردم مسلمان مهمترين پايگاههاي اين جريان است.

3-حكام عرب: تنها ريشه و حامي قابل اعتماد اين حكام عشيره و قبيله خود حاكمان در كشورشان مي باشد و در بين ساير قبايل و  مردم كشورشان هيچ پايگاهي ندارند. اين دولتها تلاش مي كنند با بعضي راهكارها نقش مهمتر و قدرتمندتري را در صحنه بازي كنند؛ ايجاد موازنه قدرت بين ايران و امريكا و درعين حال حمايت ضمني از گروههاي سلفي و القاعده!  هرچند وابستگي اين كشورها به امريكا گاهي بسيار زياد است مثلا قطر پايگاه اصلي نيروي هوايي امريكا و بحرين پايگاه نيروي دريايي و كويت مركز نيروي زميني امريكاست. ولي در عين حال كشوري مثل عربستان بعد از ملك فهد شروع به دور شدن از امريكا كرده است به طوري كه امروز هيچ پايگاه نظامي امريكا در عربستان نيست و شروع به سرمايه گذاري در كشورهايي مثل ژاپن و چين و... كرده است. چرا كه اين دولتها ديگر نمي توانند بخاطر نوكري غرب بيش از اين پايگاه مردمي خود را ازدست بدهند.

4-جريان سلفي ها و القاعده: بدون تعصب بايد گفت كه اين جريان يگ گروهك بي ريشه در منطقه نيست بلكه در طول تاريخ اين جريان همواره در منطقه با فراز و نشيب نقشي را ايفا كرده است. ريشه اصلي آن هم عقايد ابن تيميه است...... به هرحال بعد از حادثه 11سپتامبر اين جريان در بين جوانان مسلمان رشد زيادي كرد چرا كه جواناني كه از ذلت حكام خود مقابل امريكا به ستوه آمده بودند جايي را پيدا كردند تا هم شور جواني خود را ارضا كنند و هم عزت بين اللملي و هويت تاريخي خود را احيا كنند و هم آخرت خويش را تامين كنند!! البته اينكه انقلاب1357 ايران در ايجاد اين بيداري چه نقشي داشته و چگونه اعراب و امريكا از اين احساسات سوء استفاده كرده اند امري ديگر است ولي نمي توان اصل ريشه هاي اين جريان را در خاورميانه انكار كرد.

معادلات:

Ø      مهمترين بحران امريكا در منطقه، خروج و ياحضور در عراق است. هزينه هاي بالايي كه منجر به روي كار آمدن يك دولت ايراني در عراق شده است[!] امريكايي ها (اعم از جمهوريخواه و دموكرات) نمي توانند به اين سادگي از منطقه خارج شوند. چون اينگونه خروج تنها به معني ايجاد يك ميدان مناسب براي يكه تازي هاي مهمترين رقيب آنها در منطقه(يعني جبهه ايران) مي باشد و از طرفي باقي ماندن بيش از اين در عراق هزينه هاي سياسي فرهنگي و اقتصادي بسياري براي آنها دارد.

Ø       از طرفي دولتهاي عربي هم نمي دانند كه بعد از خروج امريكا از منطقه ايران و يا گروههاي سلفي تندرو چه بلايي سر آنها خواهند آورد و اين ترس باعث شده كه يكي به نعل بزنند يكي به ميخ! البته امريكايي ها مي دانند كه مهمترين پايگاه مالي و پشتيباني يكي از دشمنانشان يعني گروههاي سلفي همين حكام عرب هستند و از طرفي بعلت عدم وجود حتي يك مثقال دموكراسي در اين كشورها نمي توانند به حمايت همه جانبه و صددرصد خود به اين دولتها ادامه بدهند و بيش از اين مورد بازخواست افكار عمومي جهان و اعراب براي يك بام و دوهواي خود باشند.

Ø       ايران و هم پيمانان او كه بنيان رشد آنها بيداري اسلامي و نفوذ آن برمبناي منطق و عقايد ريشه دار است، براي تسلط و صدور عقايد انقلاب خود به تمام منطقه احتياج به محيطي امن و بدون هياهو دارند. هرگونه كشمكش و جنجال آفريني نظامي و رواني  كه مخل اين فضاي منطق و تبادل آراي واقعي باشد به ضرر اين جريان است لذاست كه ايران دايم بر حفظ وحدت و خروج بيگانگان از منطقه اصرار دارد. و نيز اين سكون و امنيت باعث ثبات اقتصادي منطقه و رشد اقتصادي ايران و نهايتا اثبات كارايي منطق اسلامي انقلاب ايران خواهد شد كه به اين رشد در منطقه سرعت خواهد داد. تاجايي كه ايران بارها به كشورهاي منطقه پيشنهاد پيمان نظامي- امنيتي مشترك داده است و در عين حفظ اقتدار و سربلندي از هرگونه تنش و ناامني مرزي گريز دارد. مثلا وقتي در امريكا از وزير خارجه تركيه خواستند كه خطر همسايه ايراني خود را جدي بگيرد ايشان پاسخ داد: "مدت زماني كه مرز ايران و تركيه در امنيت به سر برده است از عمر كشور امريكا بيشتر است!" اينكه مسوولان درجه اول ايراني طي دوماه چهار بار به عربستان سفر كردند هم در جهت همين سياست است.

   شايد مهمترين چالش ايران در منطقه ضعف رسانه اي باشد. اين مشكل طي چند سال اخير تاحدي بهبود داشته ولي بدون شك عمده جنگ رواني عليه ايران كه بيشتر هدفش اعراب منطقه است تا داخل خود ايران، نقطه آسيب پذير ايران بوده است. افكاري نظير اين كه مجوسيان ايران ياران قديمي يهود هستند و  ايراني بودن سران اسراييل، كمك نظامي اسراييل به ايران در جنگ عراق، عقايد موهن شيعي در اسلام (عليه صحابه و عايشه و..) عزاداري ها... ، كمك ايران به امريكا عليه طالبان و صدام و خيانت به مردم مسلمان اين كشورها، ايجاد فتنه و ترور بواسطه شبهه نظاميان بدر و صدر در عراق.... تنها بخش كوچكي از اين تبليغات عليه ايران در بين اعراب است كه بدون تعصب بايد اذعان داشت موثر هم بوده اند.

Ø     مهمترين بحران سلفيها و القاعده، بعضي ارتباطات سران آن با سرويسهاي جاسوسي غرب است و از طرفي تندرويهاي ذاتي اين گروهها باعث مبغوض شدن نزد افكار عمومي مسلمانان شده است. اين گروه كه براي اولين بار حكومت ايده آل خود را در افغانستان ايجاد كرده بودند ماهيت ضد بشري خود را براي مردم آشكار كرده اند. توده مردم سني و حتي حنبلي مذهب نمي توانند با احساسات و عقايد اين گروهها ارتباط برقرار كنند و يا خواهان تشكيل يك چنين حكومتي در كشور خود باشند. ولي جذابيت شعارهاي ضد امپرياليستي اين گروه براي جوانان عرب كه از ذلت مقابل غرب به ستوه آمده اند و نيز ريشه هاي تاريخي اين جريان، برگهاي برنده آنها ميباشد.

    نهايتا در اين موازنه هرچند بعضي كفه ها سنگينتر از بعضي ديگر هستند ولي از آنجا كه هيچ ناپايداري در منطقه نمي تواند دائمي باشد و يكي از اين بازيگران بايد قدرت برتر منطقه شود تا به طور نسبي ثبات منطقه تامين شود. با اين نقاط قوت و ضعف اين چهار جبهه، واقعا كداميك بر اوضاع فائق خواهد آمد؟